Είστε εδώ

Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΑΖΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΩΔΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ 1938

Ο Γεώργιος Δροσίνης, το 1938 συγγράφει ένα βιβλίο με 256 σελίδες και τίτλο «Γεώργιος Νάζος και το Ωδείο Αθηνών» ( το πρώτο Ωδείο Αθηνών ιδρύεται το 1873). Το εκδίδει ο Οίκος Μάϊσνερ και Καργαδούρη. Το βιβλίο «μιλά» για τον Νάζο το μουσικό, Διευθυντή του Ωδείου Αθηνών το 1891, δάσκαλο στο πιάνο, στο τραγούδι και στη Χορωδία του Ωδείου. Ο Γ. Νάζος ήταν πεθερός του επιφανούς ζωγράφου Γ. Γύζη.
Είναι μία αξιόλογη προσωπικότητα, με έντονη δραστηριότητα.
Το 1895 ο Γεώργιος Νάζος ιδρύει τη Συμφωνική Ορχήστρα του Ωδείου Αθηνών (Το Ωδείο Αθηνών βρίσκεται στην οδό Πειραιώς), την μετέπειτα Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. Το 1903 ιδρύει τη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής, το 1916 τη Χορωδία Αθηνών και το 1930, μετά από μελέτη, εκδίδει τη Συλλογή Δημωδών τραγουδιών της Πελοποννήσου και της Κρήτης. Ο Γ. Νάζος αναδιοργάνωσε το Ωδείο: Το οίκημα επισκευάζεται εξωτερικά και εσωτερικά.
• Αυξάνονται τα τακτικά μέλη του Μουσείου και του Δραματικού Συλλόγου.
• Εγγράφονται πολλοί νέοι μαθητές. Δέχεται και τρόφιμους του ορφανοτροφείου Χατζηκώστα.
• Οι ώρες διδασκαλίας καθ’ εβδομάδα ανέρχονται σε 180 (43 ώρες διδάσκει ο Διευθυντής και 137 οι λοιποί 21 καθηγητές).
• Το 1892 - 1893 για πρώτη φορά οι εξετάσεις γίνονται με την πλήρη
εφαρμογή του νέου προγράμματος και 29 Μαΐου εδώθη η πρώτη
συναυλία.
Ο Γ. Δροσίνης είχε συνδεθεί φιλικά μαζί του και με την οικογένειά του και τον είχε πάντα δίπλα του στην προσπάθειά του συλλογής δημοτικών τραγουδιών της Ελλάδας, που τόσο αγάπησαν και οι δύο.
Στο Μουσείο Δροσίνη υπάρχει ένα μηχάνημα (παλαιού τύπου), που μαρτυράει την προσπάθεια εγγραφής δημοτικών τραγουδιών.
Ο Δροσίνης, για τον οποίο το αίσθημα της φιλίας είχε ιερότητα, με αληθινή συγκίνηση ασχολήθηκε με τη συγγραφή της βιογραφίας του Γ. Νάζου, βοηθούμενος από αυθεντικά στοιχεία, που είχε θέσει στη διάθεσή του η σύζυγός του Έδλα Νάζου.

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΗΡΩΔΟΥ ΤΟΥ ΑΤΤΙΚΟΥ.

Στον θαυμάσιο πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, που όλοι τον καμαρώνουμε είναι, ως γνωστόν το θέατρο Ηρώδου του Αττικού. Κάθε καλοκαίρι πολλοί είναι οι επισκέπτες του, σαν θεατές σε παραστάσεις θεατρικές ή ακροατές σε συναυλίες και ρεσιτάλ διασήμων καλλιτεχνών Ελλήνων και ξένων. Είναι ένα κόσμημα για την Αθήνα κι οι ξένοι έχουν εκφραστεί με τα καλύτερα λόγια γι’ αυτό το αρχαίο θέατρο, που ευτυχώς το διατηρούμε όπως του αξίζει.
Την άνοιξη του 1937 εγκαινιάστηκε η πρώτη τακτική περίοδος συμφωνικών συναυλιών στο αρχαίο αυτό θέατρο του Ηρώδου του Αττικού, κάτω από την Ακρόπολη. Οι συναυλίες δίνονταν απόγευμα και βράδυ, ενώπιον χιλιάδων Αθηναίων. Όσοι μάλιστα δεν προλάβαιναν ν’ αγοράσουν εισιτήρια ανέβαιναν στην Ακρόπολη για ν’ ακούσουν από εκεί τα εκτελούμενα από τις ορχήστρες έργα. Ήταν μια εκδήλωση που προκαλούσε το ενδιαφέρον στους φιλόμουσους όλου του κόσμου.
Ήταν η αρχή του Φεστιβάλ Αθηνών, όπως το ξέρουμε σήμερα.
Βέβαια το θέατρο Ηρώδου του Αττικού δεν συγκέντρωνε τότε για πρώτη φορά καλλιτέχνες. Είχαν προηγηθεί άλλες εκδηλώσεις, μεμονωμένες βέβαια, όπως εκείνη της συναυλίας με την ορχήστρα του Ωδείου Αθηνών, που διεύθυνε την άνοιξη του 1920 ο διάσημος Γάλλος μουσουργός Καμίλλ Σαιν Σανς ή εκείνη του 1926 που την ορχήστρα είχε διευθύνει ο διάσημος μουσουργός Ρίχαρδ Στράους.
Ο Σαιν Σανς φτάνει στην Αθήνα τον Απρίλη του 1920 με το ελληνικό ατμόπλοιο «Άνδρος», που έκανε τη γραμμή Πειραιά-Μασσαλία. Τον υποδέχονται στο λιμάνι ο διευθυντής του Ωδείου Αθηνών Γεώργιος Νάζος με τους καθηγητές και τον προσφωνεί ο δήμαρχος Πειραιά. Ο Σαιν Σανς κι ο Νάζος επιβαίνουν σ’ ένα ανοιχτό αυτοκίνητο, ανεβαίνουν στην Αθήνα και κάνουν τον γύρο της Ακρόπολης. Μπροστά στη θέα του ιερού Βράχου ο Γάλλος αρχιμουσικός μένει εκστατικός. Επαναλαμβάνει διαρκώς τη φράση: «Είναι ένα πραγματικό όνειρο».
Οι Αθηναίοι φιλόμουσοι είναι ενθουσιασμένοι. Πρόκειται ν’ απολαύσουν το Φεστιβάλ Σαιν Σανς. Δίδεται μια συναυλία στο Δημοτικό θέατρο της Αθήνας και το πρόγραμμα περιλαμβάνει μόνο έργα του Γάλλου μουσουργού. Σπάνια στο θέατρο έχει συγκεντρωθεί τόσος πολύς κι εκλεκτός κόσμος. Ο Σαιν Σανς, που είναι τότε ηλικίας 85 ετών, γοητεύει τους Αθηναίους. Ο ίδιος εκτελεί στο πιάνο. Το ακροατήριο τον ευγνωμονεί. Μια δεύτερη συναυλία στις 9 Μαΐου 1920 σημειώνει ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία. Η αποχαιρετιστήρια γιορτή αποφασίζεται για τις 16 Μαΐου. Γίνεται μια σκέψη να δεξιωθούν τον Σαιν Σανς στον Παρθενώνα. Ο ίδιος όμως εκφράζει μια επιθυμία να γίνει η γιορτή στο θέατρο Ηρώδου του Αττικού. Το πρόγραμμα είναι ενδιαφέρον. Περιλαμβάνει μετά τις τυπικές προσφονήσεις την απαγγελία της προσευχής του Ρενάν επί της Ακροπόλεως κι ακόμη δυο συνθέσεις του Σαιν Σανς ελληνικής έμπνευσης στην Νεότητα του Ηρακλή και τον Ύμνο της Παλλάδας Αθηνάς.
Οι εφημερίδες πανηγυρίζουν και γράφουν την επόμενη μέρα, ότι η εκδήλωση ήταν θέαμα και άκουσμα και ανάσταση αρχαίου κάλλους και αναβίωση περασμένης ομορφιάς δια μέσου των αιώνων και αρμονισμός υψηλής τέχνης μέσα στο τρισέβαστο αρχαίο πλαίσιο. Στα πρώτα εδώλια κάθονται οι άρχοντες κι οι ιερείς, όπως την καλή εποχή του Διονύσου. Κι έπειτα, ως επάνω στα τελευταία εδώλια ένα πλήθος προσεκτικό και κυρίες με ανοιχτά χρώματα, άνοιξη μέσα στο κιτρινισμένο περιβάλλον.
Ο Σαιν Σανς εκδηλώνει εκείνο το απόγευμα την επιθυμία να διευθύνει ο ίδιος την ορχήστρα. Κι ο ένδοξος γέρος με το βάρος των 85 χρόνων του, προχωρεί προς την ορχήστρα συγκινημένος, ανεβαίνει στο πέτρινο βάθρο με τη βοήθεια κάποιου μουσικού και σηκώνει την μπαγκέτα του μαέστρου. Οι Αθηναίοι μένουν έκπληκτοι, για το νεανικύ σφρίγος με το οποίο ο υπέργηρος Γάλλος μουσουργός διευθύνει την ορχήστρα. Θύελλα χειροκροτημάτων ακούγεται στο τέλος. Ο Σαιν Σανς με θαυμαστή ευκινησία υποκλίνεται προς όλα τα σημεία του αμφιθεάτρου. Ο υπουργός των Εξωτερικών Νικ. Πολίτης τον πλησιάζει κι ανάμεσα στις επευφημίες του πλήθους του απονέμει τον Ελληνικό μεγαλόσταυρο του Σωτήρος.
Να όμως, που το 1926 έχουμε μια νέα πανδαισία στο Ηρώδειο. Ο διάσημος μουσουργός Ρίχαρδ Στράους έρχεται για δεύτερη φορά στην Αθήνα και διευθύνει τη συμφωνική ορχήστρα. Κόσμος πολύς. Επίσημοι κι ανώνυμο πλήθος. Φιλόμουσοι, αλλά και περίεργοι. Το Ηρώδειο είναι γεμάτο μέχρι τα βραχάκια. Η εκτέλεση των έργων άψογη. Ο Στράους διευθύνει με τη μαγική μπαγκέτα του κι η ορχήστρα αποδίδει το τέλειο. Μόλις τελειώνει η συναυλία ο κόσμος ξεσπάει σ’ ένα χειροκρότημα, που δεν έχει τέλος. Ο Στράους υποκλίνεται. Εκείνο το βράδυ η κυβέρνηση τον παρασημοφορεί.
Κατά τις επαφές του με τους Έλληνες μουσικούς κι άλλους παράγοντες της καλλιτεχνικής ζωής της Αθήνας, ο Στράους προτείνει μια ιδέα. Κάνει μια ιδιαίτερα κολακευτική πρόταση για την Ελληνική πρωτεύουσα. Υποστηρίζει πως πρέπει να χτιστεί ένας μεγαλοπρεπής ναός της Τέχνης στο κατάλληλο περιβάλλον και με όλα τα αναγκαία μέσα, όπου όλοι οι μουσικοσυνθέτες έργων με αρχαία υπόθεση ευχαρίστως θα τα παρουσίαζαν στο διεθνές κοινό. Από το 1926 ο Ρίχαρδ Στράους ρίχνει την ιδέα για να καθιερωθεί ένα Φεστιβάλ Αθηνών.
Η ιδέα όμως αυτή δεν ήταν πρωτότυπη. 0 διευθυντής του Ωδείου Αθηνών Γεώργιος Νάζος, πριν οπό τέσσαρα χρόνια,το 1922, είχε κάνει μια παρόμοια πρόταση. Ζητούσε δηλαδή τότε από το υπουργείο Παιδείας, με υπόμνημά του, να παραχωρηθεί τμήμα της βόρειας περιοχής του Εθνικού κήπου ή και άλλο μέρος εξ ίσου κατάλληλο, όπου, χωρίς να καταστραφούν τα δέντρα, θα μπορούσαν να γίνουν λαϊκές συναυλίες κάθε καλοκαίρι για να εκλαϊκευτεί η μουσική, κατά το υπόδειγμα των υπαίθριων συμφωνικών συναυλιών, που δίδονταν τότε στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις και λουτροπόλεις.
Ο Νάζος είχει υποδείξει από το 1922 ν’ ανοικοδομηθεί το θέατρο Ηρώδου Αττικού για να δίδονται εκεί κάθε Μάιο μεγάλες συμφωνικές συναυλίες, με τη συμμετοχή και παγκοσμίου φήμης καλλιτεχνών, όπως και παραστάσεις αρχαίων δραμάτων, κατάλληλα διασκευασμένων και άλλα έργα με μουσική. Τότε μάλιστα ο Νάζος συνεννοείται με διάσημους Έλληνες αρχαιολόγους και με διευθυντές ξένων αρχαιολογικών σχολών, που με ενθουσιασμό συμφωνούν, ότι είναι δυνατό να ανακαινισθεί το αρχαίο αυτό μνημείο.
Την εποχή εκείνη στην Αθήνα βρίσκεται κι ο μεγάλος Ελληνας σκηνογράφος, που διέπρεψε στη Γερμανία, ο Πάνος Αραβαντινός. Ενθουσιασμένος από την ιδέα προσφέρεται να συνεργαστεί για την τελειότερη επιτυχία του εκπολιτιστικού αυτού έργου· Έτσι ο Νάζος είναι ο πρώτος που είχε την ιδέα να χρησιμοποιηθεί το Ηρώδειο για μόνιμες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις κι όταν ο Ρίχαρδ Στραους πρότεινε την ανέγερση ναού της Τέχνης, έγραψε στις εφημερίδες, ότι η ιδέα του ξένου μουσουργού είναι περίφημη και μπορεί ν’ ανοίξει ένα νέο καλλιτεχνικό στάδιο για τον τόπο μας υπό την προϋπόθεση όμως, ότι θα χρησιμοποιηθεί γι’ αυτό το σκοπό το Ηρώδειο. Ο Νάζος, εξηγώντας τους λόγους που πρότεινε το Ηρώδειο, έλεγε:
1. Είναι αρχαίο θέατρο υπό τον Αττικό ουρανό, που σημαίνει πολλά.
2. Είναι ακριβώς κάτω από την Ακρόπολη, τη μια και μόνη στον κόσμο και γι ’ αυτό έχει ιδιαίτερη αίγλη.
3. Αυτό καθ’ αυτό έχει μεγάλα προτερήματα και πρώτα πρώτα εξασφαλισμένη θαυμάσια ακουστική, που δεν μπορεί να εξασφαλίσει εκ των πρότερων οποιοδήποτε άλλο θέατρο ανεγερθεί.
4. Έχει σκιά από τις 5,30 το απόγευμα.
5. Χωρούσε κατά την αρχαιότητα 7.000 θεατές.
6. Συναυλίες θα μπορούν να δίδονται δύο την ημέρα, μια το απόγευμα και μια άλλη το βράδυ. Παραστάσεις όμως θα δίδονταν μόνο κάθε βράδυ.
Ο Νάζος υποστήριζε επίσης, ότι αυτό το θέατρο θα προκαλέσει ασφαλώς το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Οι συναυλίες επίσης να είναι πάντα ανάλογες του περιβάλλοντος, ώστε να συντείνουν στη μόρφωση και την ανύψωση του καλλιτεχνικού αισθήματος του τόπου και κατέληγε με την κατηγορηματική υπόδειξη, ότι θα πρέπει να προστατευτεί ο χώρος από κάθε εκμετάλλευση και από κάθε υπερβολή ζήλου, που θα επεδίωκε να τον χρησιμοποιήσει για μικρά και ασήμαντα.
Τα παραπάνω θα μπορούσε κανείς να πει, ότι είναι η προϊστορία του Φεστιβάλ Αθηνών, που κατά καιρούς γνώρισε μεγάλες επιτυχίες, αλλά και κάποιες περιπέτειες.

Ο Δροσίνης από την θέση του στο Υπουγείο φρόντισε να αναπαλαιωθεί το Ηρώδειο με μάρμαρα παλαιάς κοπής και να αποκτήσει μια ξύλινη σκηνή η οποία θα φυλάσσεται κάθε χειμώνα.