Είστε εδώ

Χώμα Ελληνικό 1885 - Στα Ξένα

Ο Δροσίνης γράφει:
Το "Χώμα ελληνικό" γράφτηκε στη Λειψία, το Φθινόπωρο του 1885, μία μέρα βροχερή και τόσο σκοτεινιασμένη, που άναψα την κρεμαστή λάμπα του γκαζιού στην κάμαρά μου… πρωτόφταστος εκεί, ξένος ακόμη στη στοργική πόλη που με τον καιρό τόσο αγάπησα, ένιωσα μια νοσταλγία για την Ελλάδα που μου' φερνε τα δάκρυα στα μάτια και την απελπισία στην ψυχή και στο ξεχείλισμά της κάθισα κάτω από το φως και έγραψα χωρίς διακοπή, σαν κάποιος να μου το υπαγόρευε σε αυτά κι οδηγούσε το χέρι μου.
Ημερολόγιο Γ. Δροσίνη σ.σ. 5-6.

ΧΩΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΜΑΡΑΝΤΑ
Τώρα που θα φύγω και θα πάω στα ξένα
Και θα ζούμε μήνες, χρόνους χωρισμένοι,

Άφησε να πάρω κάτι κι’ από σένα, 

Γαλανή πατρίδα, πολυαγαπημένη.

Άφησε μαζί μου φυλαχτό να πάρω,

Για την κάθε λύπη, κάθε τι κακό, 

Φυλαχτό απ' αρρώστια, φυλαχτό από Χάρο,

Μόνον λίγο χώμα, χώμα Ελληνικό!

Χώμα δροσισμένο με νυχτιάς αγέρι,
Χώμα βαφτισμένο με βροχή του Μάη, 

Χώμα μυρισμένο απ' το καλοκαίρι, 

Χώμα ευλογημένο, χώμα που γεννάει,

Μόνο με της Πούλιας την ουράνια χάρη, 

Μόνο με του Ήλιου τα θερμά φιλιά,

Το μοσχάτο κλήμα, το ξανθό σιτάρι,

Τη χλωρή τη δάφνη, την πικρή ελιά.

Χώμα τιμημένο, πώχουν ανασκάψη

Για να θεμελιώσουν ένα Παρθενώνα,

Χώμα δοξασμένο, πώχουν ροδοβάψη

Αίματα στο Σούλι και στον Μαραθώνα,
Χώμα πώχει θάψη λείψαν' αγιασμένα

Απ' το Μεσολόγγι κι’ από τα Ψαρά,

Χώμα που θα φέρνη στον μικρόν εμένα

Θάρρος, περηφάνια, δόξα και χαρά.

Θε να σε κρεμάσω φυλαχτό στα στήθια,

Κι’ όταν η καρδιά μου φυλαχτό σε βάλη,

Από σε θα παίρνη δύναμη, βοήθεια,

Μην την ξεπλανέσουν άλλα, ξένα κάλλη.

H δική σου χάρη θα με δυναμώνη,

Κι’ όπου κι’ αν γυρίζω κι’ όπου κι’ αν σταθώ, 

Συ θε να μου δίνης μια λαχτάρα μόνη:

Πότε στην Ελλάδα πίσω θε ναρθώ.

Κι αν το ριζικό μου -έρημο και μαύρο - 

Μούγραψε να φύγω και να μη γυρίσω,

Το υστερνό συχώριο εις εσένα θαύρω, 

Το υστερνό φιλί μου θε να σου χαρίσω,
Έτσι, κι αν σε ξένα χώματα πεθάνω, 

Και το ξένο μνήμα θάναι πιο γλυκό, 

Σα θαφτής μαζί μου, στην καρδιά μου απάνω,

Χώμα αγαπημένο, χώμα Ελληνικό!

ΧΩΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ – Σ΄ΤΑ ΞΕΝΑ – ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Το «Χώμα Ελληνικό» είναι το Πανελλήνιο Τραγούδι μετά από τον ύμνο του Σολωμού. Είναι το εθνικό τραγούδι των μεταναστών στην Αμερική και έχει μεταφραστεί στα αγγλικά.
Στον τάφο της κόρης του Δροσίνη, Αγγελικής ή Μπεμπούλας, στη Ρώμη, διαβάζουμε λόγια από το ποίημα «Χώμα Ελληνικό».

ANGELICA CORTINI
NATA DROSSINIS
ATENE 23.11.1898
ROMA 08. 05.1982

KAI TO XENO MNHMA ΘANAI PIO GLYKO
SA THAFTEIS MAZI MOU, CWMA AGAPHMENO
CWMA ELLHNIKO!
G. DROSSINIS

Ο Μίκης Θεοδωράκης το έχει μελοποιήσει πριν πολλά χρόνια. Ήταν και γι’ αυτόν όπως και για πολλούς Έλληνες «το τραγούδι που έμαθα στη ζωή μου…»
Ο Μίκης Θεοδωράκης αλληλογραφεί με την Καίτη Μάνου για το «Χώμα Ελληνικό», από το Παρίσι το 1986.
Θέματα Εθνογραφίας

Στο περιοδικό Ενδοχώρα διαβάζουμε σήμερα το 2002 για το «Χώμα Ελληνικό».
Μετά από διακοπή ενός σχεδόν χρόνου συνεχίζουμε τη δημοσίευση κειμένων εθνογραφίας τα οποία ο συνεργάτης μας Σάββας Παπαδόπουλος έχει καταγράψει προ δεκαετίας από πρόσφυγες 1ης και 2ης γενιάς της περιόδου 1920 και εξής:

Από τον Καύκασο στη Θεσσαλονίκη
« Το 1921 ήμουν οκτώ χρονών. Πανικός έπιασε όλους τους Έλληνες στο Βατούμ. Να φύγουν όλοι για την Ελλάδα. Προέβλεπαν την επικράτηση του κομμουνισμού και κρυβόντουσαν. Το όνειρό τους ήταν να έρθουν στην Ελλάδα και έπρεπε να εκπληρωθεί αυτό το όνειρο.
Ξεκινήσαμε με το πλοίο όχι ελληνικό μας άφησαν και πήραμε όλα τα πράγματά μας. Όλη την περιουσία μας, ότι είχαμε. Ξεκινήσαμε με αισθήματα, όπως «Πότε θα ιδούμε την Ελλάδα» την οποία παρουσίασαν οι γονείς μας σαν ένα άπιαστο τοπίο ασύλληπτης ομορφιάς, προόδου, αξίας πολύ μεγάλης.
Όταν τον πατέρα μου διορισμένο δάσκαλο των Ελλήνων στην Κοινότητα του Βατούμ, στο Κορολιστάν όπου υπηρέτησε τον βάλανε να πει ένα ποίημα, το Χώμα Ελληνικό του Γ. Δροσίνη, όλοι κλάψανε. (Το απάγγειλε στο Συνέδριο των Ελλήνων του Πόντου στο Βατούμ, το 1918).
Όταν ξεκινήσαμε να φύγουμε αρχικώς φτάσαμε στην Καλαμαριά. Κοντά στην (Αμερικανική) Γεωργική Σχολή, μακριά από την Πόλη της Θεσσαλονίκης. Εκεί μείναμε έξι μήνες …
Μόλις βγήκαμε από το πλοίο, τρέξαμε εγώ κι η αδελφή μου η Γεωργία (Κατά ενάμιση χρόνο μεγαλύτερη), πέσαμε καταγής και φιλούσαμε την άμμο. Αχ, Γεωργία. έλεγα εγώ, χώμα ελληνικό, χώμα ελληνικό. . και πιάναμε και φιλούσαμε την άμμο … και τη φιλούσαμε και κλαίγαμε με δάκρυα στα μάτια .. Την αγάπη αυτή προς την πατρίδα μάς την ενέπνευσαν οι γονείς μας από μικρή ηλικία».

ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΔΡΟΣΙΝΗ
ΧΩΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ

Διαβάζουμε:
Επιστολή του Δροσίνη προς την κόρη του Λίλυ και το γαμπρό του.
Κύριον και Κυρίαν ντε Πλάντα
Χρονολογία 7 Ιουνίου 1946, γράφει τα εξής:

Πολύ καλά έκανες, Γιαννάκη, που μετέφρασες την «πατρίδα»
Ξέρω πως είναι το Εθνικό Τραγούδι των Μεταναστών στην Αμερική
Το Ελληνικό Χώμα είναι το Πανελλήνιο Τραγούδι ύστερα από τον
Ύμνο του Σολωμού. Τόσο που ένας ομογενής της Αιγύπτου, ο Μωρέλλης, που την κόρη του πήρε ο Λάμπρος Κορομηλάς, είχε παραγγείλει, όταν τον κατεβάσουν στον τάφο, να του ρίξουν το Ελληνικό χώμα κατάσαρκα επάνω του στην καρδιά του, Μου το διηγήθηκε όπως σας τα γράφω η κόρη του που ήρθε μια μέρα επίτηδες να με ιδεί και με δάκρυα μου τα έλεγε.
Το Ελληνικό Χώμα έχει μεταφραστεί Αγγλικά και έχει απαγγελθεί
στη Λόντρα από μια νέα Αγγλίδα τόσο καλά (καθώς μου έχει γράψει ο
Κακλαμάνος) που συγκίνησε το ακροατήριο, σαν να ήταν για το
Βρετανικό χώμα … …ξέρετε πως, όταν πέθανε στη Φλωρεντία η βασίλισσα Σοφία, πολλές Κυρίες από δω έστειλαν σ’ ένα αργυρό βαζάκι λίγο χώμα από την Ακρόπολη και χαραγμένους σε μια πλακίτσα ασημένια τους τελευταίους στίχους» Έτσι κι αν σε ξένα χώματα … … ..…» για να
το βάλουν στο τάφο της … … …..

Ο Δροσίνης σ’ ένα άλλο γράμμα γράφει: Το γράμμα σας ήρθε στο μοναχικό κελί σαν ανοιξιάτικη πνοή απ’ το ανοικτό παράθυρό μου. Μου χαρίσατε την χαρά. Με το «χώμα το Ελληνικό» ξέρω που έγινα ιεροκήρυκας της λατρείας στην Ελλάδα, έτσι αν συντελέσω να αγαπήσετε την Ελλάδα όσο της αξίζει και να γίνετε άξιοι Έλληνες, η ζωή μου δε πήγε χαμένη.